Pierre Cuypers architect

Dr. Pierre Cuypers op de Kranenburg

In 2007 heeft het museum u kennis laten maken met de werken op de Kranenburg van Dr. Pierre Cuypers, de 19de-eeuwse architect die nationaal en internationaal faam verwierf door zijn neogotische ontwerpen en restauraties van kerken, kastelen, woonhuizen en overheidsgebouwen.

Cuypers ontwierp in zijn beginjaren voor de buurtschap Kranenburg een RK-complex, dat geheel werd gefinancierd door de freules Judith en Josephine van Dorth van het nabijgelegen landgoed het Medler. Het complex bestaat uit kerk, pastorie, devotiekapel, begraafplaats, school en schoolmeesterswoning. Even verderop ligt het voor de freules Van Dorth gebouwde landhuis De Wientjesvoort, waaraan Cuypers een bijdrage leverde met een door hem ontworpen koetshuis. De bouwperiode van het complex strekt zich uit van de jaren vijftig tot tachtig van de negentiende eeuw. In zijn atelier ontwierp Cuypers beelden, kruisen, lampen, bidstoelen, priestergewaden en ander religieus roerend goed. Een aantal voor de kerk op de Kranenburg ontworpen zaken hebben twee wereldoorlogen en de 'beeldenstorm' van de jaren zestig van de twintigste eeuw overleefd. Hiertoe behoren ook het orgel en een deel van het hoogaltaar.

De verschijning van een complete catalogus van Cuypers' werken vormde de aanleiding tot deze tentoonstelling. Er wordt landelijk aandacht aan besteed, en daarbij wil de Antoniuskerk (VKK) niet achter blijven!

De Antoniuskerk is de oudste nog bestaande Cuyperskerk en het op één na oudste ontwerp. Dat is heel bijzonder!. Verder vormen kerk, pastorie, grafkapel, school en schoolmeesterswoning samen één van de oudste Rooms-katholieke Cuyperscomplexen in Nederland. Het koetshuis Wientjesvoort is zelfs diens oudste ontwerp.

Wie is Dr. Pierre Cuypers?

Dr. Pierre Cuypers (1827-1921), Roermonds beroemdste zoon, geldt als de grootmeester van de neogotiek en was Rijksbouwmeester rond de vorige eeuwwisseling. Er staat ongetwijfeld een gebouw in uw omgeving van de hand van deze oude meester. Wereldberoemd zijn het Amsterdamse Centraal Station, het Rijksmuseum en Kasteel de Haar. Hij heeft vele gebouwen, waaronder meer dan honderd kerken, in Nederland en in het buitenland gebouwd en verbouwd. Vaak zorgde hij bij die gebouwen ook voor het gehele interieur. Hij maakte zelfs kledingstukken en ontwierp bestek, passend bij het interieur. Zo was hij volgens huidige maatstaven een groot designer en hoort op vele gebouwen in Nederland de stempel "made in Roermond".

Roermond: stad van Cuypers

Roermond is de stad van Cuypers. Hij is er in brons aanwezig op 'zijn' Munsterplein. Hij heeft op dit plein de wondermooie muziekkiosk geplaatst die tegenwoordig nog steeds voor concerten wordt gebruikt. En hij is ter plaatse verantwoordelijk geweest voor een ingrijpende restauratie van de romantische Munsterkerk. De Teekenschool aan de Roermondse Godsweerdersingel is eveneens van Cuypers' hand en geeft een uitstekend voorbeeld van zijn voorkeur voor vakmanschap. Het Roermondse woonhuis en de werkplaatsen van Cuypers zijn tegenwoordig in dienst als Stedelijk Museum Roermond. Uiteraard geeft dit museum, gelegen aan de Andersonweg 4, veel aandacht aan deze beroemde Roermondenaar.

Kunstwerkplaatsen en vakmanschap

Vanuit zijn Roermondse werkplaatsen leverde Cuypers talloze kunstvoorwerpen, beelden, ornamenten en altaren over de hele wereld. Bestellingen kwamen binnen aan de hand van een uitgebreide catalogus en er werd bijna aan de lopende band gefabriceerd. Dit alles zo'n anderhalve eeuw geleden in een tijd waarin hij als grote ondernemer zorgde voor werkgelegenheid in zijn stad. Ambachtelijk vakmanschap stond daarbij voorop.

In de vroege periode van zijn carrière ontwerpt Cuypers een serie beschilderde neogotische meubels. Ze zijn geënt op de middeleeuwen en tonen een groot vakmanschap. De details van Cuypers' werk zijn zeer fraai en verrassend. Ook deze meubels kunt u bewonderen in het Stedelijk Museum Roermond.

KRO's Grootste Nederlander

Hoewel Roermond o.a. drie ministerpresidenten (Ruijs de Beerenbrouck, Beel en Cals) heeft geleverd is het uiteindelijk toch Pierre Cuypers die als enige Roermondenaar in 2005 in de ranglijst van het KRO programma "De Grootste Nederlander" is beland. Dat zegt heel wat over het stempel dat hij vanuit Roermond op Nederland heeft gedrukt. In 2006 wordt hij vervolgens ook verkozen tot grootste Limburger aller tijden (L1), in de categorie kunst en architectuur.

Klankbeeld over Cuypers

Elk jaar kiest het museum een thema en het sprak bijna vanzelf dat er, nu het Rijksmuseum weer is geopend, dit jaar veel aandacht is voor Pierre Cuypers, de architect van dit wereldberoemde museum. Maar hij is ook de bouwer van deze Antoniuskerk. In een klankbeeld wordt het wonderlijke verhaal verteld over hoe de Roermondse architect de opdracht kreeg om juist op deze plek, midden tussen enkele verdwaalde boerderijen, de Antoniuskerk te bouwen. En hoe hij op de Kranenburg in zijn karakteristieke stijl ook een aantal andere gebouwen heeft gerealiseerd en zo zijn stempel heeft gezet op het kerkdorp.

Een nieuwe toekomst

De  kerk is meer dan een eeuw lang voor de parochieleden een belangrijk centrum geweest. Er zijn door hen offers gebracht om de kerk in stand te houden. En toen de kerk tenslotte rond het jaar 2000 moest worden gesloten zijn vrijwilligers er in geslaagd dit Cuypers-monument een nieuwe toekomst te geven als museum voor heiligenbeelden. En dat in een tijd, waarin veel ook door Cuypers in ons land gebouwde kerken moesten worden afgebroken.

Het klankbeeld vertelt een boeiend verhaal dat interessant is voor ieder die belang stelt in de geschiedenis van ons dorp. Dat gebeurt op speelse wijze door troubadour en verhalenverteller Gery Groot Zwaaftink. De door Harry van Rijn geschreven tekst wordt op artistieke wijze in beeld gebracht door lichtkunstenaar Fons Rouwhorst. Zo is dit klankbeeld met recht een extra motief is om dit seizoen een bezoek te brengen aan het Heiligenbeeldenmuseum op de Kranenburg.

Internet tip: www.cuypersroermond.nl